Disclaimer: এই প্ৰবন্ধটো কেৱল সজাগতা আৰু শিক্ষাৰ বাবেহে প্ৰস্তুত কৰা হৈছে।
​আমাৰ শৰীৰটোক এটা জটিল মেচিন বুলি ক’ব পাৰি। এই মেচিনটো অহৰহ চলি থাকিবলৈ যিদৰে ইন্ধন বা খাদ্যৰ প্ৰয়োজন, ঠিক সেইদৰেই উৎপন্ন হোৱা আৱৰ্জনাবোৰ চাফা কৰিবলৈ এটা উন্নত ফিল্টাৰ প্ৰণালীৰো (Filtration System) প্ৰয়োজন। আমাৰ শৰীৰৰ এই আটাইতকায় গুৰুত্বপূৰ্ণ ফিল্টাৰটোৱেই হৈছে বৃক্ক বা কিডনী (Kidney)।
​বহুতে সোধে—আচলতে কিডনী কি (Kidney in Assamese) আৰু ই আমাৰ শৰীৰত কিদৰে কাম কৰে? আহক এই প্ৰবন্ধটোৰ জৰিয়তে আমি কিডনীৰ গঠন আৰু ইয়াৰ কাৰ্যপ্ৰণালী অতি সৰল ভাষাত বুজি লওঁ।

​বৃক্ক বা কিডনী কি? (What is a Kidney?)

বৃক্ক হৈছে আমাৰ শৰীৰৰ এটা অতি আৱশ্যকীয় অংগ। ই দেখিবলৈ ঠিক এটা ডাঙৰ ৰাজমাহৰ গুটিৰ দৰে (Bean-shaped)। এজন সুস্থ মানুহৰ শৰীৰত সাধাৰণতে এযোৰ (দুটা) কিডনী থাকে।
​অৱস্থান (Location): আমাৰ পেটৰ গহ্বৰৰ পিছফালে, মেৰুদণ্ডৰ দুয়োকাষে আৰু কামিহাড়ৰ ঠিক তলত কিডনী দুটা অৱস্থিত। সোঁফালৰ কিডনীটো বাওঁফালৰটোতকৈ সামান্য অলপ তলত থাকে, কাৰণ ইয়াৰ ঠিক ওপৰতেই যকৃত বা লিভাৰ (Liver) অৱস্থিত।

​বৃক্ক বা কিডনীয়ে কেনেকৈ কাম কৰে? (How Does a Kidney Work?)

​কিডনীৰ প্ৰধান কাম হৈছে তেজ পৰিষ্কাৰ কৰা। আমাৰ শৰীৰৰ কোষবোৰে কাম কৰি থকাৰ সময়ত কিছুমান ক্ষতিকাৰক আৱৰ্জনা বা টক্সিন (Toxins) যেনে—ইউৰিয়া (Urea) আৰু ক্ৰিয়েটিনিন (Creatinine) আদি তেজত এৰি দিয়ে। এই দূষিত তেজ খিনি পৰিষ্কাৰ কৰিবলৈ কিডনীয়ে এক বিশেষ পদ্ধতি ব্যৱহাৰ কৰে।

১. কিডনীত তেজৰ প্ৰৱেশ
Blood Entry via Renal Artery
আমাৰ শৰীৰৰ দূষিত বা অপৰিষ্কাৰ তেজ খিনি ৰেনেল আৰ্টাৰী (Renal Artery) নামৰ ৰক্তবাহী নলীৰে কিডনীৰ ভিতৰলৈ প্ৰৱেশ কৰে।

২. নেফ্ৰনৰ দ্বাৰা ফিল্ট্ৰেচন
Microscopic Filtration by Nephrons
প্ৰতিটো কিডনীৰ ভিতৰত প্ৰায় ১০ লাখ ক্ষুদ্ৰ ক্ষুদ্ৰ ফিল্টাৰিং ইউনিট থাকে, যাক নেফ্ৰন (Nephrons) বুলি কোৱা হয়। নেফ্ৰন হৈছে কিডনীৰ কাৰ্যক্ষম একক। ইয়াৰ ভিতৰত থকা গ্ল’মেৰুলাচ (Glomerulus) নামৰ অংশই চালনীৰ দৰে তেজ খিনি ছানিবলৈ আৰম্ভ কৰে।

৩. আৱশ্যকীয় উপাদানৰ পুনঃশোষণ
Reabsorption of Nutrients
তেজ ছানি থকাৰ সময়ত শৰীৰৰ বাবে দৰকাৰী উপাদান যেনে পানি, গ্লুক’জ আৰু খনিজ লৱণ আদি শৰীৰে পুনৰ শোষণ (Reabsorption) কৰি তেজৰ প্ৰবাহলৈ ঘূৰাই পঠিয়ায়।

৪. প্ৰস্ৰাৱ নিৰ্গমন আৰু বিশুদ্ধ তেজৰ সঞ্চালন
Urine Formation and Return of Clean Blood
অৱশিষ্ট ক্ষতিকাৰক টক্সিন আৰু অতিৰিক্ত পানী খিনি প্ৰস্ৰাৱ (Urine) হিচাপে জমা হয় আৰু ইউৰেটাৰ (Ureter) নলীৰে মূত্ৰাশয়লৈ যায়। আনহাতে, পৰিষ্কাৰ হোৱা বিশুদ্ধ তেজ খিনি ৰেনেল ভেইন (Renal Vein) ৰে পুনৰ শৰীৰৰ বুকুলৈ ঘূৰি আহে।

বৃক্কৰ অন্যান্য গুৰুত্বপূৰ্ণ কাৰ্যসমূহ (Other Functions of Kidney)

কেৱল তেজ ছানিয়েই কিডনীৰ কাম শেষ নহয়। ই আমাৰ শৰীৰত আৰু কেইবাটাও গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰে:​পানী আৰু খনিজ লৱণৰ ভাৰসাম্য (Fluid Balance): আমাৰ শৰীৰত পানী, চডিয়াম, পটাছিয়াম আৰু কেলচিয়ামৰ পৰিমাণ সঠিক মাত্ৰাত নিয়ন্ত্ৰণ কৰি ৰাখে।​ৰক্তচাপ নিয়ন্ত্ৰণ (Blood Pressure Control): কিডনীয়ে ৰেনিন (Renin) নামৰ এটা এনজাইম নিৰ্গত কৰে, যিয়ে আমাৰ শৰীৰৰ ৰক্তচাপ বা ব্লড প্ৰেচাৰ নিয়ন্ত্ৰণত সহায় কৰে।​ৰক্তকণিকা উৎপাদন (Red Blood Cell Production): ই এৰিথ্ৰ’পইটিন (Erythropoietin) নামৰ হৰমন প্ৰস্তুত কৰে, যিয়ে হাড়ৰ মজ্জাক (Bone Marrow) লোহিত ৰক্তকণিকা বা Red Blood Cells (RBC) তৈয়াৰ কৰিবলৈ সংকেত দিয়ে।

বৃক্ক কিয় বিকল বা বেয়া হয়?

যেতিয়া কোনো কাৰণত নেফ্ৰনবোৰ চিৰদিনৰ বাবে নষ্ট হৈ পৰে, তেতিয়া বৃক্ক তেজ পৰিষ্কাৰ কৰিব নোৱাৰা হয়। ইয়াকে বৃক্ক বা কিডনি ফেইলৰ (Kidney Failure) বুলি কোৱা হয়। উচ্চ ৰক্তচাপ (High Blood Pressure) আৰু অনিয়ন্ত্ৰিত ডায়েবেটিচ (Diabetes) হৈছে কিডনী বেয়া হোৱাৰ দুটা মূল কাৰণ। এনে অৱস্থাত ৰোগীক কৃত্ৰিমভাৱে তেজ পৰিষ্কাৰ কৰিবলৈ ডায়েলাইচিচ (Dialysis) চিকিৎসাৰ প্ৰয়োজন হয়।

Jadabi Drug Distributors (www.jadabidrug.com) ৰ এক বিশেষ পৰামৰ্শ:আপোনাৰ হস্পিটেল বা ডায়েলাইচিচ চেণ্টাৰৰ বাবে যদি উন্নত মানদণ্ডৰ ডায়ালাইজাৰ (Dialyzers), ব্লাড টিউবিং লাইন বা অন্যান্য ডায়েলাইচিচ বস্তুৰ (Dialysis Consumables) প্ৰয়োজন হয়, তেন্তে আমাৰ হোলচেল মেডিকেল ইনভেণ্টৰী পৰিদৰ্শন কৰিব পাৰে। গুণগত সামগ্ৰী সঠিক সময়ত লাভ কৰিবলৈ আমাৰ সৈতে পোনপটীয়াকৈ যোগাযোগ কৰক।​

সামৰণি (Conclusion)​

বৃক্ক হৈছে আমাৰ শৰীৰৰ নীৰৱ কৰ্মী। ই সুস্থ থাকিলেহে আমাৰ সমগ্ৰ শৰীৰটো সজীৱ হৈ থাকিব। গতিকে প্ৰচুৰ পৰিমাণে পানী খাওক, সুষম আহাৰ গ্ৰহণ কৰক আৰু নিয়মীয়াকৈ স্বাস্থ্য পৰীক্ষা কৰাওক। কিডনী আৰু ডায়েলাইচিচ সম্পৰ্কীয় অধিক তথ্য অসমীয়া ভাষাত জানিবলৈ আমাৰ ৱেবছাইটটো নিয়মীয়াকৈ ফ’লো কৰক।